كه عذاب غرق شدن ساعتى بيش نيست چگونه است كه از عذاب ابدى نمىگريزى و در همهء احوال خود را در معرض آن قرار مىدهى و از كجا ممكن است اين مصيبت در صورت عام بودن گوارا و آسان باشد ، در حالى كه دوزخيان چنان گرفتار وضع خويشند كه توجّهى به عامّ و خاصّ ندارند . و براستى كافران جز به سبب موافقت با اهل زمان خود دچار هلاكت نشده‌اند چه مىگويند : إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ « 1 » . پس اگر به بازخواست از نفس خود بپردازى بر تو است كه او را به كوشش و مجاهده وادارى و اگر سر باز زند از سرزنش و توبيخ و سركوب او خوددارى مكن و سوء نظر او را نسبت به خودش به او بفهمان شايد از سركشى و نافرمانى باز ايستد . مرابطهء ششم در نكوهش و سرزنش نفس است ( 1 ) بدان دشمنترين دشمنانت نفس تو است كه در ميان دو پهلوى تو است . او امر كنندهء به بدى و ميل دارندهء به شرّ و گريزان از خير آفريده شده و به تو دستور داده شده كه او را تزكيه و اصلاح كنى و با رشتهء قهر و زور او را به سوى بندگى پروردگار و آفرينندهء او بكشانى و او را از شهوات و لذّات ناروا منع كنى . اگر او را به حال خود واگذارى مىرمد و سركشى مىكند و پس از آن نمىتوانى بر او دست يا بى ، ليكن هرگاه او را پيوسته مورد عتاب و سرزنش قرار دهى نفس تو همان نفس لوّامه خواهد بود كه خداوند به آن سوگند ياد كرده است و مىتوانى اميد داشته باشى كه بدل به نفس مطمئنّه شود ؛ همان نفسى كه خداوند او را فرا خوانده تا در زمرهء آن دسته از بندگان او داخل شود كه از خدا خشنود و خداوند نيز از آنها خشنود است . بنابراين لحظه‌اى از عتاب و سرزنش آن غفلت مكن و مادام كه نفس خود را پند نداده‌اى به پند دادن ديگرى نپرداز . خداوند به عيسى عليه السّلام وحى فرمود كه : « اى پسر مريم نفس خويش را موعظه كن و اگر موعظه‌ات را پذيرفت به وعظ مردم بپرداز و گرنه از من شرم كن » . خداوند فرموده است : وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ « 2 » لذا راه اين است كه روى به نفس خود آرى و نادانيها و حماقتهايش را به وى گوشزد كنى

--> ( 1 ) زخرف / 23 : . . . ما پدران خود را بر آيينى يافتيم و به آثارشان اقتدا مىكنيم . ( 2 ) ذاريات / 55 : و پيوسته تذكر ده ، زيرا تذكر براى مؤمنان سودمند است .